مختصرزندگینامه امام مسلم نيشاپوری
مختصرزندگینامه امام مسلم نيشاپوری
امام ابو الحسين مسلم بن حجاج بن مسلم قشيری نيشاپوری، در سال 204 هجری در نیشاپور چشم به دنیا گشود.
در سن کودکی آغاز به فرا گیری وتحصیل علوم نمود، واز محضر دانشمندان فراوانی کسب فیض نمود، پس از فراگیری علوم از محضرعلماء و اساتید نیشاپور به اقطار جهان جهت فراگیری علوم حدیث مسافرت واز شیوخ ذیل اخذ حدیث کرد:
شیوخ امام مسلم:
1- امام محمد بن اسماعیل بخاری (ت:256هـ).
2- یحیی بن معین (ت:224 هـ).
3- ابوبکر بن ابی شیبه (ت:235هـ).
4- عثمان بن ابی شیبه (ت:239هـ).
5- قتیبه بن سعید (ت: 240هـ).
امام احمد بن حنبل (ت:241هـ).
6- حرمله بن یحیی (ت:244هـ).
7- محمد بن مثنی (ت:252هـ).
شاگردان ایشان:
صیت وآوازه امام مسلم به گوش خاص وعام رسید، لذا
طالبان حدیث وتشنگان میراث محمدی از گوشه واطراف سرزمین پهناور اسلام برای شنیدن وروایت حدیث به محضر امام می آمدند، افراد بی شماری از مجلس درس امام فیض بردند، حتی برخی از ائمه واقران ایشان نیزاز وی حدیث روایت کرده اند، ما تعدادی از شاگردان امام دررا اینجا ذکر می نماییم:
1- ابو عیسی ترمذی (ت:279هـ).
2- ابو حاتم رازی (ت: )
ابوبکر محمد بن اسحاق ابن خزیمه(ت: 311هـ)
3- موسی بن هارون (ت: )
4- ابو عوانه یعقوب بن اسحاق اسفرائینی
5- یحیی بن صاعد (ت: )
6- ابراهیم بن محمد بن سفیان( ت:308 هـ).
7- ابراهیم بن ابی طالب
تألیفات:
امام مسلم خدمات شایانی برای اسلام ، بخصوص در زمینه جمع آوری احادیث انجام داده است ، وکتابهای مهمی درحدیث و علوم حدیث تألیف نموده که مهمترین آنها: (الجامع الصحیح)« صحیح مسلم » میباشد.
کتابهای دیگرايشان عبارتند از:
1- کتاب العلل
2- کتاب الأسماء والکنی
3- کتاب الأقران
4- کتاب المخضرمین
5- کتاب من لیس له إلا راو واحد.
6- کتاب اولاد الصحابه
7- کتاب المسند الکبیر
8- کتاب الجامع الکبیر
9- کتاب التمییز
10- کتاب طبقات التابعین.
صحیح امام مسلم وویژگیهای آن:
کتاب امام مسلم دومین کتاب صحیح بشمار می آید، صحیح بخاری وصحیح مسلم صحیح ترین کتاب بعد از قرأن کریم می باشد که امت اسلام صحیح بودنش را پذیرفته است.
در انتخاب احادیث ورجال دقت خاصی بکار برده است، حتی سعی نموده اختلاف الفاظ راویان نیز بیان نماید، واین کتاب عظیم را از میان هزاران روایات برگزیند.
امام مسلم می فرماید: " این کتاب صحیح را از میان سیصد هزار حدیث انتخاب نموده ام".
از ویژگیهای صحیح مسلم اینست که تمام متون وطرق حدیث را یک جا ذکر می نماید، وآنها را در ابواب مختلف جدا جدا نمی سازد، چنان که امام بخاری انجام داده
است، وهمچنین احادیث را تکرار نمی کند، مگر به ندرت؛ مثلا برای اضافه ای که در سند یا متن حدیث وجود داشته باشد.
همچنین از ویژگیهای دیگرش اینست که امام مسلم در انتخاب الفاظ دقت زیادی بخرج داده، وسعی نموده الفاظ راویان را ذکر نماید حتی در بیان صیغه ی روایت که آیا بلفظ "أخبرنا" یا " حدثنا " است.واگر گروهی یک حدیث را روایت کرده اند هرکدام برای بیان الفاظ حیث وصیغه ی تحدیث چه الفاظی بکار برده اند،
واین لفظ ذکر شده مثلا لفظ کدام یک از راویان می باشد.
همچنین امام مسلم بشدت کوشیده است که بعد از مقدمه ی کتاب بجز احادیث مسند ومرفوع چیز دیگر از اقوال صحابه یا تابعین ذکر ننماید،ودر کتابش احادیث "معلق" نیز نیاورده است.
شایان ذکر است که امام مسلم برای کتاب صحیح تراجم ابواب قرار نداده بلکه احادیث متلق به هر موضوع را یکجا جمع آوری کرده است، اما شارحان کتاب صحیح برایش عنوان کتابها
وابواب قرار داده اند، و بهترین کسی برای صحیح مسلم ، کتاب وابواب قرار داده امام محیی الدین نووی می باشد.
تعداد احادیث صحیح مسلم 4000 هزار حدیث می باشد.
شرح صحیح مسلم:
همچنانکه علمای اسلام به صحیح بخاری توجه خاصی داشته اند، به صحیح امام مسلم نیز از نظر شرح، اختصار، وبیان مسائل فقهی
اش توجه ویژه ای نموده اند,.از شرحهای مشهور براین کتاب:
1 ـ "المعلم فی شرح کتاب مسلم " تألیف امام ابوعبد الله مازری است.
2 ـ "اکمال المعلم فی شرح صحیح مسلم" تألیف قاضی عیاض
3 ـ " المنهاج فی شرح صحیح مسلم بن الحجاج" تألیف امام محیی الدین نووی است که کاملترین وبهترین شرح صحیح مسلم بشمار می آید.
4 ـ " الملهم شرح صحیح مسلم" تألیف شیخ مشایخ ما امام شبیر احمد عثمانی.
مختصر صحیح مسلم:
عده ای از علما کتاب صحیح امام مسلم را اختصار نموده اند، که در اینجا می توان به برخی از آنها اشاره نمود:
1 ـ مختصر امام ابوعبد الله شرف الدین مرسی.
2 ـ مختصر امام احمد بن عمر قرطبی، و خود امام قرطبی این مختصر را شرح داده وآن را " المفهم لما أشکل من تلخیص صحیح مسلم" نامیده است.
3 ـ مختصر امام زکی الدین عبدالعظیم منذری، براین کتاب توسط امام صدیق حسن خان قنوجی شرحی بنام " السراج الوهاج " نوشته شده است.
* کتاب مختصر امام منذری توسط محدث عصر علامه آلبانی تحقیق وچاپ شده، که ان شاء الله در آینده نزدیک ترجمه ی فارسی آن در دسترس محبان حدیث نبوی قرار خواهد گرفت.
وفات:
امام مسلم، عصر یک شنبه ، ماه رجب سال 261 هجری در
سن 57 سالگی چشم از جهان فروبست ودر نصرآباد نیشاپور به خاک سپرده شد.
تاریخ نویسان داستان عجیبی در باره ی سبب وفات ایشان نوشته اند، می گویند: مجلس مذاکره حدیث برپا بود از امام مسلم در باره یک حدیثی پرسیده شد، امام در همان مجلس آن حدیث را ندانست، آنگاه به منزل رفت وبه جستجوی آن حدیث در کتابهایش پرداخت، وکیسه ای از خرما نزدش گذاشته شده بود؛ همچنان که غرق مطالعه وجستجوی حدیث بود، خرماها را نیز یکی یکی تناول می کرد تا اینکه خرماها تمام گردید، وآن حدیث مورد نظر را نیز یافت، وخوردن این خرمای بیش از اندازه سبب وفات ایشان گردید.
